Tư vấn du học là hoạt động giới thiệu, tư vấn, tổ chức cho người học đi học tập ở nước ngoài: chọn trường, chọn ngành, chuẩn bị hồ sơ, xin visa, sắp xếp chỗ ở…Đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện vì liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người học (thường là ược phép tư vấn du học — phải đáp ứng điều kiện do pháp ltrẻ vị thành niên), đến uy tín giáo dục quốc gia và đến quan hệ với cơ sở giáo dục nước ngoài. Nói dễ hiểu: không phải ai đăng ký kinh doanh xong cũng đuật quy định.
Khung pháp lý điều chỉnh (cập nhật đến tháng 8/2026)
- Luật Giáo dục 2019 — quy định chung về dịch vụ tư vấn du học.
- Nghị định 46/2017/NĐ-CP — quy định điều kiện đầu tư và hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, trong đó có dịch vụ tư vấn du học. Văn bản này vẫn còn hiệu lực.
- Nghị định 135/2018/NĐ-CP — sửa đổi, bổ sung Nghị định 46/2017, đáng chú ý là bỏ cơ chế “xin phép”, chuyển sang cơ chế “thông báo” hoạt động với Sở GD&ĐT.
- Nghị định 124/2024/NĐ-CP (hiệu lực 20/11/2024) — sửa đổi Nghị định 86/2018/NĐ-CP về hợp tác, đầu tư của người nước ngoài trong lĩnh vực giáo dục. Văn bản này không trực tiếp điều chỉnh công ty tư vấn du học trong nước, nhưng bắt buộc phải rà soát nếu công ty của bạn có vốn nước ngoài.
- Nghị định 04/2021/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 88/2022/NĐ-CP) — quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục, là căn cứ xử phạt hiện hành. Lưu ý: Bộ GD&ĐT đang dự thảo nghị định mới sửa đổi quy định xử phạt trong lĩnh vực giáo dục — tính đến giữa năm 2026 vẫn ở giai đoạn dự thảo, chưa ban hành.
Điểm mấu chốt: trước đây muốn hoạt động tư vấn du học phải được Sở GD&ĐT “cho phép”; nay chỉ cần đáp ứng đủ điều kiện và thông báo hoạt động. Tưởng nhẹ nhàng hơn, nhưng cũng đồng nghĩa cơ quan quản lý kiểm tra hậu kỳ nghiêm hơn.
Điều kiện hoạt động dịch vụ tư vấn du học
Để hoạt động hợp pháp, doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:
- Được thành lập theo quy định pháp luật — tức phải đăng ký doanh nghiệp hợp pháp, ngành nghề đăng ký phù hợp (thường là mã 8559 — giáo dục khác).
- Có người phụ trách chuyên môn và nhân viên tư vấn đạt trình độ đại học trở lên, am hiểu pháp luật, chính sách giáo dục của Việt Nam và nước ngoài.
- Có cơ sở vật chất, trang thiết bị phù hợp với hoạt động tư vấn (văn phòng, thiết bị làm việc, lưu trữ hồ sơ…).
- Có hợp đồng đại diện tuyển sinh với cơ sở giáo dục nước ngoài — đây là điều kiện “khó” nhất và cũng là điều kiện bị vi phạm nhiều nhất. Chưa có hợp đồng với trường nước ngoài mà vẫn tư vấn, tuyển sinh là hoạt động trái phép.
Sau khi đáp ứng đủ điều kiện, doanh nghiệp thông báo hoạt động với Sở GD&ĐT nơi đặt trụ sở chính trước khi triển khai dịch vụ.
- Trường hợp có vốn nước ngoài: nếu công ty có nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, cần kiểm tra thêm điều kiện tiếp cận thị trường theo Luật Đầu tư và quy định tại Nghị định 86/2018/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 124/2024/NĐ-CP) — ngành dịch vụ tư vấn du học có thể bị áp dụng điều kiện riêng với nhà đầu tư nước ngoài, không nên tự suy diễn.
Thủ tục giấy phép du học
- Bước 1 — Thành lập doanh nghiệp: chuẩn bị hồ sơ đăng ký doanh nghiệp (tên công ty, ngành nghề, vốn điều lệ, người đại diện…), nộp tại Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Kế hoạch & Đầu tư. Thời gian xử lý thông thường 3–5 ngày làm việc sau khi hồ sơ hợp lệ.
- Bước 2 — Chuẩn bị điều kiện hoạt động: bố trí nhân sự đạt chuẩn, sắp xếp cơ sở vật chất, đặc biệt là ký hợp đồng đại diện tuyển sinh với (các) cơ sở giáo dục nước ngoài.
- Bước 3 — Thông báo hoạt động với Sở GD&ĐT: lập hồ sơ thông báo theo quy định, nêu rõ nội dung hoạt động, danh sách nhân sự, danh sách trường nước ngoài đã ký hợp đồng. Sở GD&ĐT tiếp nhận và quản lý, kiểm tra theo thẩm quyền.
- Bước 4 — Vận hành đúng quy định: ký hợp đồng dịch vụ bằng văn bản với người học, niêm yết công khai thông tin, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, hóa đơn, chứng từ.
Nghĩa vụ pháp lý trong quá trình hoạt động
- Niêm yết công khai thông tin về cơ sở giáo dục nước ngoài, chương trình học, học phí và các khoản chi phí khác — không được quảng cáo sai sự thật, không được hứa hẹn “đỗ 100%”, “chắc chắn có visa”.
- Ký hợp đồng dịch vụ bằng văn bản với người học (hoặc người giám hộ) trước khi thực hiện dịch vụ, trong đó nêu rõ nội dung dịch vụ, chi phí, quyền và nghĩa vụ của các bên, trách nhiệm khi hồ sơ không được chấp nhận.
- Chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu vi phạm hợp đồng hoặc gây thiệt hại cho người học.
- Lưu trữ hồ sơ theo quy định, sẵn sàng phục vụ thanh tra, kiểm tra của cơ quan quản lý.
Vi phạm các nghĩa vụ trên có thể dẫn đến xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 04/2021/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 88/2022/NĐ-CP) — gồm phạt tiền, đình chỉ hoạt động có thời hạn, tước quyền sử dụng giấy tờ, buộc khắc phục hậu quả; trường hợp nghiêm trọng (nhận tiền của người học rồi bỏ trốn, làm giả hồ sơ…) có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Chi phí và thời gian dự kiến
Chi phí thành lập doanh nghiệp: lệ phí đăng ký + chi phí công chứng, con dấu, chữ ký số… thường từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng tùy đơn vị hỗ trợ.
Chi phí đáp ứng điều kiện: thuê văn phòng, tuyển nhân sự, ký hợp đồng với trường nước ngoài (một số trường thu phí đại diện hoặc yêu cầu cam kết chỉ tiêu tuyển sinh).
Thời gian: thành lập doanh nghiệp ~1 tuần; chuẩn bị đủ điều kiện và thông báo Sở GD&ĐT tùy vào tốc độ ký được hợp đồng đại diện tuyển sinh — đây thường là khâu mất thời gian nhất.
Những sai lầm pháp lý thường gặp
- Hoạt động khi chưa có hợp đồng đại diện tuyển sinh — lỗi phổ biến nhất, dễ bị đình chỉ và phạt nặng.
- Quảng cáo sai sự thật: “tỷ lệ đỗ visa 99%”, “đảm bảo vào trường top đầu” — vừa vi phạm quy định giáo dục, vừa vi phạm pháp luật quảng cáo, bảo vệ người tiêu dùng.
- Hợp đồng với người học mập mờ: không ghi rõ chi phí, không quy định trách nhiệm khi hồ sơ bị từ chối → tranh chấp “ném tiền qua cửa sổ”.
- Kinh doanh “chui”: thu tiền không xuất hóa đơn, không kê khai thuế, dùng tài khoản cá nhân nhận tiền khách.
- Không rà soát pháp lý trường đối tác nước ngoài: ký hợp đồng với trường không có tư cách pháp lý rõ ràng, sau này học sinh bị lừa thì công ty tư vấn cũng dính trách nhiệm liên đới.
- Không theo dõi văn bản mới: quy định giáo dục đang được sửa đổi liên tục (gần nhất là Nghị định 124/2024/NĐ-CP và dự thảo nghị định xử phạt mới) — vận hành theo luật cũ là rủi ro âm thầm.
Khi nào nên nhờ luật sư?
Bạn nên sử dụng dịch vụ: chuẩn bị thành lập công ty về giáo dục và muốn chắc chắn về điều kiện ngành nghề; soạn thảo hợp đồng mẫu với trường nước ngoài và với người học (đây là “lá chắn” quan trọng nhất); bị thanh tra, kiểm tra hoặc xử phạt; có tranh chấp với khách hàng hoặc đối tác; hoặc muốn mở rộng quy mô (chi nhánh, nhượng quyền, hợp tác với nhiều trường). Chi phí luật sư cho khâu phòng ngừa luôn rẻ hơn nhiều lần so với một vụ đình chỉ hoạt động hay kiện tụng.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Hỏi: Mở công ty tư vấn du học có cần giấy phép con không? Đáp: Đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, nhưng theo cơ chế hiện hành (Nghị định 135/2018/NĐ-CP) bạn không xin “giấy phép” theo kiểu xin phép trước, mà phải đáp ứng đủ điều kiện và thông báo hoạt động với Sở GD&ĐT. Đừng nhầm lẫn: không cần giấy phép ≠ không cần điều kiện.
Hỏi: Tôi có thể tự mở mà không cần luật sư không? Đáp: Hoàn toàn có thể. Nhưng hợp đồng đại diện tuyển sinh với trường nước ngoài và hợp đồng mẫu với người học là những văn bản rủi ro cao — nên có người có chuyên môn rà soát trước khi đưa vào sử dụng.
Hỏi: Nếu chưa ký được hợp đồng với trường nước ngoài thì có làm được gì không? Đáp: Chưa đủ điều kiện hoạt động tư vấn du học. Bạn có thể dùng thời gian này chuẩn bị nhân sự, cơ sở vật chất, nghiên cứu thị trường và tiếp cận các trường nước ngoài. Đừng vội tuyển sinh khi chưa đủ điều kiện.
Hỏi: Công ty có vốn nước ngoài thì có mở được dịch vụ tư vấn du học không? Đáp: Có thể, nhưng cần rà soát thêm điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài theo Luật Đầu tư và Nghị định 86/2018/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 124/2024/NĐ-CP). Đây là vùng rủi ro cao, không nên tự suy diễn — nên nhờ luật sư đánh giá trước khi đầu tư.
Cần hỗ trợ pháp lý?
Oceanlaw hỗ trợ thành lập công ty du học, tư vấn điều kiện ngành nghề kinh doanh có điều kiện, soạn thảo và rà soát hợp đồng mẫu (hợp đồng đại diện tuyển sinh, hợp đồng dịch vụ với người học), đồng hành xử lý khi bị thanh tra hoặc phát sinh tranh chấp. Liên hệ ngay để được đánh giá miễn phí kế hoạch kinh doanh của bạn — trước khi quá muộn.